Biks Aliu (B. Bix Aliu), punim imenom Begzat Azem Aliu, karijerni je američki diplomata i visoki zvaničnik Stejt departmenta Sjedinjenih Američkih Država.
Široj javnosti na Balkanu poznat je kao dugogodišnji diplomata koji je veći dio svoje karijere proveo upravo u regionu jugoistočne Evrope, uključujući Crnu Goru, Albaniju, Sjevernu Makedoniju i Poljsku.
Njegov profesionalni i lični put snažno je povezan sa jugoistočnom Evropom, što ga čini jednim od rijetkih američkih diplomata sa dubinskim poznavanjem političkih, društvenih i kulturnih prilika u regionu.
Zanimljiv detalj u njegovoj biografiji jeste da je diplomirao medicinu na Univerzitetu u Prištini, prije nego što je započeo diplomatsku karijeru. Kasnije je stekao i master diplomu iz strateških studija na prestižnom U.S. Army War Collegeu, gdje se školuju visoki vojni i civilni lideri Sjedinjenih Američkih Država. Ova kombinacija medicinskog, strateškog i diplomatskog obrazovanja rijetka je čak i u američkoj diplomatskoj službi.
Aliu je dugogodišnji član U.S. Foreign Service, profesionalne diplomatske službe SAD, sa činom Minister-Counselor, što predstavlja jedno od najviših zvanja u hijerarhiji američke diplomatije ispod ambasadorskog nivoa.
Tokom svoje karijere obavljao je niz značajnih funkcija:
Bio je zamjenik šefa misije (Deputy Chief of Mission) u američkoj ambasadi u Podgorici u periodu od 2014. do 2017. godine, u vrijeme kada je Crna Gora prolazila kroz ključne procese vezane za pristupanje NATO savezu. Upravo u tom periodu SAD su igrale važnu ulogu u podršci evroatlantskim integracijama Crne Gore.
Kasnije je imenovan za generalnog konzula SAD u Krakovu, jednom od najvažnijih gradova u Poljskoj, gdje je bio zadužen za političke, bezbjednosne i ekonomske odnose sa južnim dijelom te zemlje. Za doprinos jačanju američko-poljskih odnosa dobio je i Medalju grada Krakova (Honoris Gratia).
Aliu je takođe obavljao funkciju otpravnika poslova (Chargé d’Affaires ad interim) u američkoj ambasadi u Budimpešti, kao i zamjenika šefa misije i privremenog otpravnika poslova u ambasadi SAD u Varšavi. Radio je i u američkim diplomatskim predstavništvima u Albaniji i Sjevernoj Makedoniji, uključujući angažmane povezane sa regionalnom stabilnošću i mirovnim procesima.
U septembru 2022. godine, američki predsjednik Džo Bajden nominovao je Biks Alijua za ambasadora Sjedinjenih Američkih Država u Crnoj Gori. Ta nominacija izazvala je značajnu pažnju javnosti, jer bi njegovim imenovanjem Aliu postao prvi američki ambasador balkanskog porijekla u Crnoj Gori, ali i jedan od rijetkih ambasadora SAD na Balkanu koji dubinski poznaje lokalne jezike i politički kontekst.
Tokom saslušanja pred Odborom za spoljne poslove Senata SAD, Aliu je istakao da bi njegovi prioriteti, ukoliko bude potvrđen, bili borba protiv korupcije, jačanje vladavine prava, podrška demokratskim institucijama i nastavak evroatlantskog kursa Crne Gore. Njegova nominacija, međutim, bila je dio šireg paketa diplomatskih imenovanja, te proces potvrde nije odmah okončan.
Jezici i regionalna uloga
Aliu govori više jezika, uključujući engleski, albanski, poljski, makedonski i srpsko-hrvatski/crnogorski, što ga izdvaja kao diplomatu sa snažnim regionalnim kapacitetom. Upravo zbog toga često je percipiran kao veza između američke administracije i Balkana, regiona koji i dalje ima značajnu geopolitičku važnost za Vašington.
Biks Aliu predstavlja primjer karijernog diplomate sa snažnim regionalnim iskustvom, dubokim poznavanjem Balkana i dugogodišnjom službom u američkoj diplomatiji. Njegova biografija, obrazovanje i dosadašnji angažmani svrstavaju ga među najiskusnije američke zvaničnike kada je riječ o jugoistočnoj Evropi, zbog čega njegovo ime i dalje izaziva pažnju javnosti i medija u regionu.