Crna Gora je u proteklim decenijama bila podobna za razvoj mafijaških aktivnosti za šta se pokazalo u poslednje dvije godine da je su mafijaške strukture bile involvirane u svaki segment političkog I javnog života. Svjedočili smo naporima poslednje dvije godine da se državne strukture oslobode od mafijaškog uticaja ali je očigledno da Crna Gora I dalje nema dovoljno kapaciteta za to.
Jedan od načina institucionalnog napretka a što bi moglo biti od ključne važnosti za dalju borbu protiv mafije je formiranje posebnog odeljenja ili nezavisne direkcije poput one koju ima Italija a o čemu donosimo detalje u daljem tekstu.
DIA ( Direzione Investigativa Antimafia ) je osnovana 1991. godine u okviru Odjeljenja za javnu bezbjednost kako bi ojačala državni odgovor na fenomen mafije koja je do tog vremena pokazivala izuzetnu snagu I moć demonstrirajući je javnim kriminalnim aktivnostima I udarima na državu.
Riječ je o međuagencijskom istražnom tijelu zaduženom za borbu protiv organizovanih kriminalnih grupa mafijaškog tipa. Aktivnost centralnih i lokalnih ureda DIA-e zasniva se na četiri glavna stuba:
- Analiza i administrativno-preventivne aktivnosti
- Preventivne istrage;
- Istrage kriminalističke policije;
- Međunarodni odnosi u istražne svrhe.
Što se prvog stuba tiče, aktivnosti koje sprovodi DIA u dijelu strateških analiza u cilju analiziranja: kriminalnih pojava I njihove evolucije;identifikovanja sektora koji su predmet pranja novca;preventivnog djelovanje protiv mafije kroz borbu protiv mafijaške infiltracije na javnim tenderima;pristupu i traženju podataka i informacija od privatnih tijela. Kada je riječ o drugom stubu djelovanja, odnosno preventivnih istraga, DIA je odgovorna za preventivne aktivnosti kriminalističke policije, jer direktor DIA ima pravo da predlaže primjenu preventivnih mera u vezi sa imovinom. Kada govorimo o oblasti kriminalističkih policijskih istraga, DIA sprovodi istrage na sopstvenu inicijativu ili po nalogu Okružnih uprava za borbu protiv mafije i sarađuje sa Nacionalnom upravom za borbu protiv mafije i terorizma. U pogledu međunarodne saradnje u istražne svrhe, DIA sarađuje sa stranim agencijama za sprovođenje zakona i upravlja važnim projektima koje finansira Evropska komisija.
Direktor DIA ima određena ovlašćenja koja su mu delegirana na stalnoj osnovi zahvaljujući čemu, može se zaključiti, ova jedinica ostvaruje odlične rezultate u borbi protiv mafije:izvršavanje relevantnih provjera I posjedovanje pristupa javnoj administraciji, javnim i privrednim tijelima, bankama, javnim i privatnim kreditnim institucijama, povjereničkim društvima, bilo kojoj drugoj instituciji ili kompaniji uključenoj u štedno-finansijsko posredovanje, profesionalcima, revizorima, kockarnicama, igrama i pružaocima usluga klađenja itd.;posjeduje pristup podacima i informacijama o fenomenu mafijaškog tipa koji se čuvaju u centru za obradu podataka;privođenje lica u skladu sa Zakonom o javnoj bezbjednosti; , primanje obaviještenja od strane drugih obavještajnih službi o zločinima povezanim sa aktivnostima mafijaškog tipa. Dakle, imajući u vidu sve pređašnje, država Italija je odlučno stupila u borbu protiv mafije dajući potrebna ovlašćenja DIA I ne dozvolivši spoljašnjim činiocima da kroz prizmu opstrukcije zaustavi borbu protiv mafije. Da li bi ovakav model institucionalnog funkcionisanja mogao napokon Crnu Goru učiniti otpornijom na uticaj mafijaških struktura I da li uopšte postoji istinska volja za tim, ostaje da vidimo.
mr Mitar Radonjić